Ông Trần Đình Tuấn, giảng viên San Jose City College đưa ý kiến:
“Chương trình GEO do học khu San Jose City và Evergreen sáng lập không phải chỉ nhằm mục đích trao đổi văn hóa giáo dục với Việt Nam mà với tất cả các nước trên thế giới. Chương trình này được sự hỗ trợ của học khu, bộ Giáo Dục Liên Bang, và một số công ty lớn của Mỹ. Giáo trình do GEO soạn thảo đã được học khu duyệt xét kỹ lưỡng theo đúng thủ tục. Năm ngoái sinh viên của trường đã du hành sang Mexico.”
Giáo sư Nguyễn Hữu Liêm góp ý qua email gởi cho OneViet:
“Đây là chuyến du khảo chỉ có hai tuần, phần lớn là đi thăm những danh lam, thắng cảnh và thành phố lớn. Sinh viên Mỹ có thể sẽ cho người Việt một hình ảnh tích cực nào đó về đời sống và nhân cách của con người tây phương. Chương trình này sẽ không đụng gì về chính trị. Nhưng về lâu về dài, khi Việt Nam có cơ hội tiếp xúc nhiều hơn với thế giới bên ngoài thì dân trí sẽ mở rộng, chuyện dân chủ nhân quyền sẽ tự nó giải quyết theo một tiến trình chuyển động chung của dân tộc Việt Nam.”

Vào lúc mối giao hảo giữa Hoa Kỳ và Việt Nam tốt đẹp hơn bao giờ với hai chuyến đi thăm Hà Nội của Tổng Thống Bush và cựu Tổng Thống Clinton hồi gần đây cùng với việc Quốc Hội Mỹ thông qua quy chế PNTR thì tại San Jose việc trao đổi giáo sư và sinh viên Mỹ và Việt Nam của trường San Jose City College, đã trở thành một vấn đề lớn trong cộng đồng cho thấy sự hàn gắn giữa người Việt trong và ngoài nước còn nhiều trắc trở.
Chung quy cuộc đấu tranh chỉ chung quanh cụm từ “dân chủ và tự do.”
Bên nhà trường cho rằng bằng giáo dục, trao đổi, mở mang kiến thức rồi ra sẽ tạo cơ hội cho dân chủ phát triển, ngược lại bên phía chống đối phản bác rằng “nếu không có dân chủ và tự do thì đó chỉ là tuyên truyền.”

Hòa giải

Cuộc điều trần chật cứng người tham dự với các cựu quân nhân mặc quân phục tác chiến, cầm theo quốc kỳ Mỹ, Nam Việt Nam trước đây và biểu ngữ, tại phòng họp của khu học chính hai đại học cộng đồng San Jose và Evergreen tối thứ Ba vừa qua đã đi đến một thỏa thuận chung gồm sáu điểm mà giáo sư Vinh mô tả là đã đáp ứng gần hết những nguyện vọng của mục tiêu đấu tranh.
Thông cáo mở đầu với phần nhìn nhận cuộc đối thoại cởi mở và hữu ích giữa học khu và cộng đồng Việt, trong đó nhiều vấn đề quan trọng như mục tiêu giáo dục của trường và nhu cầu của cộng đồng đã được nhận biết và thảo luận chi tiết.
“Chương trình GEO đã không được quảng bá rộng rãi trong cộng đồng, mà đáng ra phải làm, và nhiều quan tâm của cộng đồng không được cứu xét đầy đủ khi thiết kế chương trình. Vì vậy, duyệt xét lại chương trình GEO là cần thiết để phản ánh cả hai mục tiêu giáo dục của trường cùng nhiệm vụ sau cùng là phục vụ cộng đồng tại địa phương.”

Trao đổi với OneViet, bác sĩ Phạm Đức Vượng, thành viên Ủy Ban Chống Tuyên Truyền và Vận Động cho biết: “Chúng tôi không cực đoan, không chống chương trình GEO, nhưng GEO không giúp sinh viên hiểu biết đầy đủ cả hai mặt về Việt Nam, vì vậy chúng tôi phải lên tiếng.”
Ông cho hay nếu không được hướng dẫn để nhìn thấy mọi khía cạnh, sinh viên sẽ bị nhiễm tuyên truyền từ trong nước.
“Tìm về cội nguồn dân tộc là điều đáng khuyến khích nhưng sự thật về Việt Nam hiện nay như thiếu tự do dân chủ phải nằm trong giáo trình dạy cho các em, nếu không, sự thật sẽ bị bóp méo và với đầu óc non nớt lương thiện sinh viên sẽ dễ nhiễm tuyên truyền ở trong nước.”
Ngược lại giáo sư Liêm không cho có vấn đề nhồi sọ:
“Tại sao lại sợ chuyện kỳ quặc như thế? Ai nhồi sọ ai? Sinh viên và giáo sư Mỹ có khả năng để nhận ra vấn đề cho chính mình. Đây là cái sợ của kẻ yếu bóng vía như là con nít sợ ma.”

Trong cùng lúc, ông Trần Đình Tuấn nhìn vấn đế dưới góc cạnh khác:
“Hiện nay du học không còn là ưu quyền của con em giới lãnh đạo, và ngày càng có đông đảo sinh viên Việt Nam du học tại các nước tư bản. So với giai đoạn từ năm 1954 đến 1975 trước đây, khi chính quyền cộng sản ở Việt Nam bưng bít chặt chẽ, ngăn cấm tuyệt đối mọi thông tin liên lạc giữa người dân trong nước và thế giới tự do, tình trạng mở rộng cửa hiện nay đáng lẽ phải được coi là một thắng lợi, một điều đáng mừng cho cộng đồng người Việt chống cộng ở hải ngoại, vì càng mở rộng cửa thì dân trí càng được nâng cao, càng khó cho chính quyền thi hành các chính sách độc tài, bóp nghẹt tự do dân chủ trong nước.”
Ông nhấn mạnh thêm rằng San Jose City College không phải là đại học duy nhất muốn đẩy mạnh trao đổi giáo dục với Việt Nam, De Anza và Mission College từ lâu đã tích cực thực hiện công tác này và hiện đang thu nhận nhiều sinh viên du học từ Việt Nam, không kể các đại học lớn khắp Hoa Kỳ. Tuy vậy ông cũng đặt nghi vấn:
“Có phải vì chương trình GEO của SJCC do một giáo sư người Mỹ gốc Việt chủ trương nên bị chống đối?”

Giáo Dục Hay Tuyên Truyền

Nếu Ủy Ban Chống Tuyên Truyền và Vận Động cho rằng chương trình GEO được chính quyền trong nước lợi dụng để tuyên truyền cho sự thành công của chế độ thì Viện Trưởng Perez lại khẳng định “GEO không nhằm mục tiêu chính trị và hoàn toàn không liên hệ gì với chính quyền Việt Nam.”
Ông Liêm giải thích rằng GEO đem lại cho sinh viên đại học Mỹ cơ hội học hỏi, nghiên cứu về văn hóa và con người Việt Nam. Đây là chương trình dành cho sinh viên Mỹ, có cả gốc Việt, nhưng phần lớn là người Mỹ bản xứ. Khi đến nơi, sinh viên sẽ nhận xét, học hỏi để tự mình phân tích và tìm hiểu về văn hóa và những nét đặc thù của quốc gia bản xứ. Đây là một phần trong chương trình giáo dục về nhân văn và các dân tộc thế giới. Người ta thường nói "Đi một ngày đàng, học một sàng khôn." Sinh viên Mỹ sẽ có cơ hội trực tiếp học hỏi về Việt Nam khi đến đó.

Tuy Hội Đồng Học Khu San Jose / Evergreen Community College vẫn không hủy bỏ chuyến đi dự trù vào ngày 4 tháng Giêng nhưng bốn lãnh đạo hàng đầu của học khu gồm bà Viện Trưởng Rosa Pérez, bà Maria Fuentes thành viên học khu, Khoa Trưởng SJCC Jess Carreon, và Khoa Trưởng EVC David Wain Coon sẽ không có mặt trong hành trình 12 ngày.

Vào mùa hè 2007, cùng với các đại học khác của Mỹ trường West Virginia University sẽ gởi từ 10 đến 12 sinh viên sang Việt Nam theo một ký kết trao đổi mới đây giữa Khoa Trưởng WVU David C. Hardesty, Jr. và Viện Trưởng Võ Tòng Xuân của đại học An Giang, cũng trong mục tiêu học hỏi về văn hóa, lịch sử và chính trị hệt như GEO của SJCC. http://wvutoday.wvu.edu/news/page/4750/