Từ bốn thập niên nay số lượng tu sĩ tại Hoa Kỳ giảm đến 27%, chỉ còn khoảng 43,000, theo trung tâm nghiên cứu tôn giáo của trường Georgetown University. Và cho dù người Mỹ gốc Á chỉ chiếm hơn 1% trong giáo hội Thiên Chúa Hoa Kỳ, thì số khóa sinh theo học trường đạo tại khắp nước lên đến 12%, mà đa số là người Việt.
Tại Quận Cam, nơi có đông đảo người Việt sinh sống, gần 15% linh mục là người Việt và còn đang gia tăng. Hồi năm ngoái, cứ bảy người thụ phong linh mục thì ba là người Việt. Bốn năm trước đây, Đức Cha Mai Thanh Lương trở thành giám mục gốc Việt đầu tiên ở Mỹ.

Tuyển sinh

Linh mục Nguyễn Bình, 39 tuổi, một khóa sinh của Divine Word College, hiện là một trong bốn thành viên phụ trách tuyển sinh cho trường, và là người xuất sắc nhứt. Ông du hành thường xuyên đến các cộng đồng Việt, và trao đổi với những thanh niên có thể tuyển về trường. Ông kể:
“Tôi ít khi sử dụng phi cơ, bởi vì đâu có biết khi nào công việc mới xong. Và cũng ít khi ở khách sạn. Thời gian dài, nên tôi thường trọ tại nhà các khóa sinh, chuyện trò với gia đình, với mọi người, để họ thấu hiểu về trường Divine Word cùng những kỳ vọng từ trường.” Và nếu có gặp sự ngần ngại, ông cũng chẳng vượt quá lời khuyến khích nhẹ nhàng.

Trần Lâm, 25 tuổi, sinh viên năm đầu là một trong những khóa sinh do linh mục Bình vận động. Làm cách nào Lâm đến Dubuque dường như theo anh là do Ơn Trên sắp sẵn. Là thế hệ thứ ba trong một gia đình đạo gốc, khi còn bé Lâm từng mơ ước trở thành linh mục. Nhưng “đó là điều không thể thực hiện được dưới chính quyền trong nước, khi giáo hội luôn bị kiểm soát và theo dõi gắt gao,” anh nói.
Lâm và gia đình đến Mỹ cách nay 5 năm, khi cha anh được hưởng quy chế tị nạn chính trị. Lúc đó Lâm không có ý định hiến mình cho Thiên Chúa. Nhưng rồi qua giới thiệu của người thân, Lâm gặp linh mục Bình để sau cùng đến thăm trường Divine Word. Cho dù lúc đó đang sinh sống tại New York City náo nhiệt cũng không làm anh thay đổi ý định kể cả sự bất đồng của song thân khi người con trai duy nhứt trong gia định lại quyết định đi tu.
“Tôi cảm thấy như số mệnh đã an bài,” Lâm nói.
Anh cho biết anh thích sự tĩnh mịch của Dubuque và chương trình học dày đặc.
“Nơi đây chẳng có gì làm cho người ta sao lãng, tuy còn nhiều năm nữa mới hoàn tất chương trình.”
Học sinh phải trải qua 12 năm trong trường trước khi thề nguyện dâng hiến suốt đời cho Thiên Chúa.
Lâm nói rằng anh cũng rất thích tỉ lệ một sinh viên với bốn giáo sư hướng dẫn, hầu như không thể có tại các trường khác. Ngoài ra trường còn có các chương trình trợ giúp tài chính và học bổng, cho dù không đạt điểm cao ở bậc trung học.

Chẳng hạn như Khoa Mai, 31 tuổi, phần lớn thời gian trưởng thành anh đều sống ở Philippines. Anh kể rằng đã gặp nhiều gian nan khi trốn thoát trên chiếc ghe chật cứng thuyền nhân vào cuối thập niên 1980. Vào bữa cơm trưa, anh đột nhiên kể lại cuộc hành trình gian khổ bằng tiếng Việt.
“Mọi người đều đói lã người. Từng có một thân hình lực lưỡng khi còn ở Việt Nam nhưng khi đến bến an lành, tôi chỉ còn da bọc xương, cận kề với cái chết.”
Mười sáu người đã bỏ mạng ngoài biển khơi vì chẳng còn nước lẫn thực phẩm sau hai tuần lễ lênh đênh trên biển. Và nếu không được tàu Bỉ vớt thì “ngày hôm sau những người trên ghe đã bắt đầu ăn xác chết.”
Từng làm nghề móng tay rồi nghề điện tử, giờ đây Mai đang theo chương trình Anh văn ESL của trường Devine Word trước khi theo học chuyên khoa. Như thế nghĩa là nếu không hội đủ trình độ Anh văn, Mai sẽ không thể thực hiện mơ ước trở thành linh mục. Nhưng Mai lại được may khi gặp Cha Bình, trong một buổi cắm trại. “Cha đề nghị chương trình học bổng để tôi có thể theo học đến cùng.”
Hàng năm nếu không đủ điểm, các khóa sinh tu sĩ đều bị loại.

Làm linh mục

Sinh viên tốt nghiệp và quyết định không đi tiếp tục con đường theo Thiên Chúa, sẽ phải hoàn trả một số tiền nhưng không cao như tại các đại học thông thường. Và đó là điểm hấp dẫn cho những người Việt đến Mỹ quá tuổi học trò.
Một khóa sinh không muốn nêu danh tính cho biết nếu không được giáo dục bậc phổ thông thì ghi danh vào trường Divine Word là một cơ hội khác để trở thành một người có kiến thức. Anh nhấn mạnh: “Đối với gia đình người Việt có đạo thì có con làm linh mục là một vinh dự, nhứt là với gia đình nghèo.”

Tuy nhiên với phó hiệu trưởng Uhal “Trường Devine Word có nhiều may mắn. Năm 1975 khi người Việt đến Mỹ đợt đầu tiên, trường có các linh mục truyền giáo tình nguyện làm việc tại các trại tị nạn. Chúng tôi xây dựng cầu nối từ đó, và mối quan hệ của trường với cộng đồng tiếp diễn đến ngày hôm nay.”
Cho dù chỉ có 10% dân số ở trong nước theo đạo Ki-Tô giáo, thì tại Mỹ tỉ lệ lên đến 30%, và phần lớn là theo Thiên Chúa giáo La Mã. Điều này cũng không lạ. Người Công giáo bị đàn áp và nhiều người đã di cư vào Nam năm 1954, khi đất nước chia đôi. Rồi khi miền Nam xụp đổ năm 1975, những người sẵn sàng để chạy đầu tiên là những người từng trải qua chế độ cộng sản trước đó.

Richard Vũ, 24 tuổi, nói rằng anh đến Divine Word vì có lời mời gọi. Cha anh, theo lời kể, hoàn toàn ngạc nhiên.
“Tôi sinh sống ở Atlanta, có bạn gái. Quả thật không dễ để bỏ lại hết cuộc sống đó phía sau.”
Anh cho biết đã khóc trong nhiều tuần lễ khi chuyển đến đây. Chưa bao giờ anh cảm thấy cô đơn đến vậy. Nhưng anh biết anh muốn gì và nói với bạn gái đừng chờ đợi.
“Giờ đây chúng tôi là bạn với nhau,” anh nói.

Phó hiệu trưởng Len Uhal và linh mục Nguyễn Bình nhìn nhận rằng có rất ít thanh niên gốc Việt sinh trưởng ở Mỹ muốn theo học để trở thành tu sĩ.
“Vì thế chúng tôi phải dựa ngày càng nhiều vào nhóm người di dân, chẳng hạn nhóm người đông thứ hai tại đây là 10 sinh viên Sudan, kế tiếp là người gốc Indonesia,” ông Uhal nói.
Từ đó có thể hiểu rằng khi bàn về vấn đề di dân, giáo hội biết rõ quan điểm của mình. Bởi vì nếu không có những người “Ái-Nhĩ-Lan mới này,” số linh mục trong giáo hội sẽ ngày một hao hụt.

• http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=625d8a77239011d2ec6946f1a57c6701
• http://www.amazon.com/Perfume-Dreams-Reflections-Vietnamese-Diaspora/dp/1597140201/sr=8-1/qid=1165592223/ref=sr_1_1/102-4879126-7260106?ie=UTF8&s=books