Mù Quáng

Nhưng nếu nghĩ thật kỹ thì thật ra chúng ta cũng không nên quá ngạc nhiên với những đổi thay như thế trong xã hội. Sức mạnh quân sự làm cho người ta sợ hãi hay sự mù quáng bưng bít làm cho người ta không thể nghĩ riêng cho chính họ chỉ có thể tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định. Và một khi tức nước vỡ bờ thì chỉ có những giá trị tự do, nhân bản mới được lưu giữ. Tất cả những gì đi ngược lại với lẽ thường tình đó đều sẽ bị dòng thời gian cuốn đi và chính con người tự họ sẽ tiêu hủy những gì còn tồn đọng.
Tôi có những suy nghĩ này không những ở ngay tại Statue Park mà còn ở rất nhiều nơi khác rải rác ở khắp mọi nơi trong thành phố Budapest. Kia là tượng Người Cầm Bút tượng trưng cho sự thật và những gì chân chính nhất. Ðây là Viện Bảo Tàng lưu giữ lại tất cả những gì mà người dân Hungary đã phải chịu đựng và trải qua từ lúc quân đội Liên Xô sang chiếm đóng sau thế chiến thứ hai cho đến cuối năm 1989 khi chế độ độc đảng được giải thể. Nếu có dịp đến thành phố thơ mộng này, các bạn phải cố ghé thăm Viện Bảo Tàng có một không hai này. Các bạn phải tận mắt nhìn thấy từng gương mặt của những nạn nhân của chế độ, phải xem những thước phim tài liệu quý giá, và cả một chiếc xe tăng thiết giáp được đặt nằm ngay ở lối đi vào. Lúc ấy các bạn mới cảm nhận được những trái ngang của lịch sử, những mất mát đau khổ đến tận cùng của hàng ngàn, hàng triệu người dân Hungary và từ đó lại càng cảm phục họ hơn qua cái nhìn của họ về lịch sử và những gì quan trọng cần lưu lại cho hậu thế. Không như những nơi khác, họ không đập đổ, phủ nhận những gì họ đã trải qua và một phần nào đó đã góp phần xây dựng một thể chế độc tài mù quáng qua nhiều thập niên trước đây. Nhưng chính họ xác nhận là họ đã thức tỉnh và cần giữ lại tất cả, kể cả các tượng đài nay đã hoen ố, để nhắc nhở cho mọi người biết rằng ai trong chúng ta cũng có thể trở thành một nạn nhân. Hay là một công cụ cho một chủ nghĩa cực đoan nếu chúng ta không cẩn trọng.

Đêm Không Ngủ

Thật tình mà nói lẽ ra tôi đã không định ở lại Budapest lâu đến thế. Chủ đích của tôi đi viễn du sang Ðông Âu lần này là đến thủ đô Prague, nơi tôi đã nghe danh tiếng từ lâu là một trong những thành phố đẹp nhất ở Châu Âu. Nhưng từ lúc tôi đặt chân đến sân ga Budapest cho đến lúc tôi phải lìa xa nó để đến chặng cuối đường là thủ đô Prague, Budapest đã làm cho tôi suy nghĩ rất nhiều về lịch sử cận đại của thế giới, về văn hóa, người dân Hungary và ngay cả những gì thiên nhiên đã ưu đãi cho họ. Tôi đã có dịp ngâm mình trong những hồ tắm nước nóng tự nhiên đã có hàng mấy trăm năm về trước giữa đêm khuya giá lạnh. Và ngay sau đó nhảy vào bể tắm nước lạnh đầy những tảng băng cùng với những người bạn tôi vừa mới kết thân. Nếu bạn thích phong cảnh hữu tình, Budapest có nhiều nơi để chiêm ngưỡng hơn là bạn nghĩ. Nếu bạn thích sự hiếu khách của người dân địa phương thì không những bạn sẽ gặp những người dân Hungary lịch sự, thân thiện mà ngay cả người Việt ở Budapest tôi cũng thấy rất ư là niềm nở và dễ chịu. Mặc dù tôi chỉ có dịp gặp được đôi ba người.
Nhưng có lẽ quan trọng hơn hết là nếu như bạn cũng như tôi thích những gì khác lạ, đặc biệt trong từng hành động, cử chỉ, lời nói, và ngay cả món ăn của người bản xứ thì chắc chắn là bạn phải làm một chuyến sang Budapest như tôi. Bạn sẽ có dịp ăn ngoài trời những món ăn rất lạ miệng. Ngắm được những gương mặt pha trộn ít nhiều máu Âu da Á. Và nếu may mắn, bạn sẽ được làm quen và cùng vui chơi suốt cả đêm dài với những người bạn trẻ Hungary. Họ rất nhiệt tình và cũng rất phóng khoáng. Cho đến hôm nay tôi vẫn không thể nào quên được đêm cuối cùng của tôi ở Budapest.
Vì đó là một đêm không ngủ!