Về thủ tục, các bạn có thể lên ngay trang nhà của Văn Phòng Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc (Office of the High Commissioner for Human Rights). Sau đó bạn bấm vào link 'human rights bodies' tức có nghĩa là 'Những Bộ Phận Nhân Quyền' để đến được trang nói về Hội Ðồng Nhân Quyền (Human Rights Council).
Nếu bạn bấm vào link Special Procedures of the Human Rights Council, ngay lập tức bạn sẽ vào được nơi mà bạn muốn vào. Ðây là nơi bạn có thể tìm hiểu rõ hơn về vai trò cũng như quyền hạn của những Báo Cáo Viên cũng như Nhóm Ðặc Trách đối với từng chủ đề một (thematic mandates).
Tuy có tất cả là 31 Báo Cáo Viên và Nhóm Ðặc Trách liên quan đến từng chủ đề, chắc có lẽ các bạn cũng nhớ là tôi chỉ liệt kê ra tất cả là 5 Báo Cáo Viên và 1 Nhóm Ðặc Trách mà chúng ta cần liên lạc để nộp đơn. Ðây là vì tôi nhận thấy chỉ có những nơi này là có thẩm quyền và nhiệm vụ để cứu xét và điều tra những vấn đề mà chúng ta quan tâm. Những chủ đề còn lại như quyền lợi của phụ nữ, người thổ dân, buôn bán trẻ em, hoặc bị thủ tiêu, giết chết, v.v... không nằm trong phạm vi của loạt bài này.
Ðối với các Báo Cáo Viên, có hai loại đơn (communication) mà các bạn có thể nộp đó là Urgent Appeal (Ðơn Khẩn) hoặc Allegation Letter (Thơ Tố Cáo). Urgent Appeal dành cho những trường hợp cá nhân riêng rẽ đã, đang hay sẽ bị vi phạm về nhân quyền của họ như trường hợp những nhà đấu tranh cho dân chủ ở Việt Nam hiện đang bị giam cầm. Khi nhận được những đơn Khẩn này, Báo Cáo Viên liên quan có quyền viết thư yêu cầu nhà cầm quyền liên quan trả lời và giải quyết. Hoặc yêu cầu được đến nước sở tại để điều tra. Vào mỗi cuối năm Báo Cáo Viên cũng sẽ nộp báo cáo (annual report) lên Hội Ðồng Nhân Quyền của Liên Hiệp Quốc.

Riêng đối với Allegation Letter, đây là thủ tục dành cho những trường hợp đã xảy ra trong quá khứ hoặc không mang tính cách khẩn cấp. Thí dụ như nếu có một bộ luật sắp được ban hành ở Việt Nam và nó sẽ có ảnh hưởng xấu đến quyền tự do tư tưởng và ngôn luận thì bạn có thể soạn một thư Tố Cáo gửi lên Báo Cáo Viên Về Quyền Tự Do Ngôn Luận và Tư Tưởng (Special Rapporteur on the Promotion and Protection of the Right to Freedom of Opinion and Expression) để yêu cầu ông ta can thiệp và lên tiếng với nhà cầm quyền Việt Nam. Hoặc đích thân đến Việt Nam để điều tra.
Dĩ nhiên tôi nghĩ điều này hoàn toàn có thể thực hiện được. Nhưng cái khó là chưa chắc Việt Nam sẽ chịu cấp visa cho những người này vô!
Nhưng như đã nói thà có làm còn hơn không. Ngay cả khi nhà cầm quyền Việt Nam làm ngơ hoặc từ chối không cho các Báo Cáo Viên Liên Hiệp Quốc vào để xem xét thì chúng ta cũng có thể dùng lý do này để chứng minh với tất cả mọi người là chính nhà cầm quyền Việt Nam mới là người không tôn trọng các quy ước và luật lệ quốc tế.
Thế nhé. Coi như thế là tạm đủ về vấn đề này. Bây giờ chỉ cần các bạn bắt tay vào công việc và gửi hồ sơ khiếu kiện về những nơi dưới đây là coi như các bạn đã đi được bước chân đầu tiên trên con đường đi tìm công lý.

1. Mr. Frank La Rue
Special Rapporteur on the Promotion and Protection of the Right to Freedom of Opinion and Expression.
2. Ms. Asma Jahangir
Special Rapporteur on Freedom of Religion or Belief.
3. Mrs. Margaret Sekaggya
Special Rapporteur on the Situation of Human Rights Defenders.
4. Ms. Gabriela Silva
Special Rapporteur on the Independence of Judges and Lawyers.
5. Mr. Manfred Nowak
Special Rapporteur on Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment.
Tất cả mọi hồ sơ khiếu kiện đều có thể gửi về cùng một địa chỉ sau:

Office of the High Commissioner for Human Rights
United Nations Office at Geneva
CH-1211 Geneva 10, Switzerland
Fax: +41 22 917 9006
Hoặc tiện hơn là bạn có thể gửi hồ sơ thẳng bằng email qua cùng một địa chỉ:
urgentaction@ohchr.org
Chỉ xin nhớ là trong phần subject line bạn cần phải điền vào tên của Báo Cáo Viên mà bạn muốn gửi đến. Thế là xong.

Viết đến đây thì tôi cũng vừa sực nhớ ra là năm cũ đã sắp qua. Trong thời khắc thiêng liêng đón mừng một năm mới cùng gia đình và bạn bè thân thuộc, cho dù chúng ta ở đâu, xin tất cả bỏ chút thời gian nghĩ về những người con Việt Nam hiện đang gặp cảnh không may rơi vào vòng tù tội. Nếu có thể chúng ta nên cố gắng giúp họ. Bằng cách này hay cách khác.
Ðể xem như đấy là một món quà Tết thật sự có ý nghĩa cho tương lai của đất nước Việt Nam.